مراسلات مارشال گودوويچ اطلاع حاصل كند . او تن به قبول صلح نخواهد داد . مگر اينكه روس‌ها كليهء ولايات ايران را تخليه كنند . » « 1 » قبلا خوانديم كه فتحعلى شاه با نظر ناپلئون و جنرال گاردان در مورد وساطت صلح بين ايران و روسيه موافقت نشان مىداد و حال مىبينيم فتحعلى شاه حاضر نيست سفير فوق العادهء دولت روس گودوويچ را بپذيرد . جنرال گاردان در اين مورد مىافزايد : « من در جواب عرض كردم كه : چون اعليحضرت اختيار مصالح خود را در كف پادشاه متبوع معظم من گذاشته ، ممكن است كه مذاكرات صلح در پاريس بين عسكر خان و « كنت تولستوى » با وساطت اعليحضرت ناپلئون كبير به‌عمل آيد و من اين مطلب را تاكنون چندبار به‌عرض رسانيده‌ام . من اعليحضرت فتحعلى شاه را وادار كردم كه اختيارات تامه به سفير خود مقيم پاريس بدهد ، و مكنون خاطر خويش را به اطلاع اعليحضرت امپراطور برساند . » زمينهء مطالب كارگزاران ايران و فرانسه چنين نشان مىدهد كه ناپلئون مىتوانست در هنگام انعقاد عهدنامه تيلسيت ميان ايران و روسيه را كاملا آشتى دهد و به نحو آبرومندى روابط دو كشور را حسنه سازد . اما چنين به‌نظر مىرسد كه در آن هنگام وقايع اروپا چنان ناپلئون را مشغول كرده بوده است كه او از كوچكترين مذاكره‌اى دربارهء ايران خوددارى كرده است . و اگر مذاكره‌اى بين ناپلئون و الكساندر در مورد ايران به ميان آمده باشد نگارنده تاكنون در اين مورد اطلاعى ندارم . اين نكته يادداشت جنرال گاردان را كه در زير مىآيد به‌خوبى روشن مىكند كه ناپلئون در عهدنامهء تيلسيت توجه به اوضاع روابط ايران و روسيه نداشته است . و جنرال گاردان در اين مورد به وزير روابط خارجه كشور خود مىنويسد كه : « مفتخرم كه اين دو سند را با ترجمه‌هاى آن‌ها حضور عالى بفرستم و از ملاحظهء آن‌ها ، معلوم خاطر محترم خواهد شد ، كه عسكر خان مأمور است كه با روسيه ، درباب صلح داخل مذاكرات شود ، و شرايطى را كه اعليحضرت تصويب نمايد امضاء كند . » « 2 » ژنرال گاردان مىافزايد كه : « در همين حال شاهزاده عباس ميرزا [ هم ] ، مراسله‌اى به امپراطور روسيه ، « الكساندر » نوشته و اظهار داشته كه فتحعلى شاه مايل است روابط دوستى قديم خود را با روسيه از نو برقرار كند و به چه طريق با آن دولت از در صلح درآيد . » « 3 » ژنرال گاردان به‌دنبال مطالب بالا آورده است كه : « ميرزا شفيع صدراعظم از كنت رمان‌روف تقاضا كرده است كه از امپراطور كل روسيه بخواهد به سفير خود مقيم پاريس ، اختيارات تامه در عقد معاهده صلح بدهد . اين كيفيت به‌نظر من بسيارى از مشكلات را از ميان خواهد برد و دو پادشاه معظم بعد از آنكه هر يك خيالات خود را راجع به ايران به‌يكديگر فهماندند مىتوانند به زودى داخل در مذاكراتى شوند كه نتيجه

--> ( 1 ) - ژنرال گاردان ، مأموريت در ايران ، ترجمه عباس اقبال ، ص 90 - 93 . ( 2 ) - ژنرال گاردان مأموريت در . . 90 - 93 . ( 3 ) - گاردان در ايران ص 90 - 93 .